LEHENENGO ZIKLOKO HAURREN EZAUGARRIAK

Lehen zikloko neska-mutilak aktiboak, irudimen handikoak eta gogotsuak dira.

Hurbileko errealitatetik ikasten dute, eta jakin-min handia dute apurka-apurka ezagutzen ari diren mundu berriarekin.

Lehen zikloan dauden bitartean, hainbat fasetatik igarotzen dira:

-1. Hasieran, oso sentikorrak dira eta oso aldarte txarreko uneak izaten dituzte; zigorrek sufrimendu handia eragiten diete; eta, zigorra bidegabea irudituz gero, matxinatu egiten dira. Neba-arrebekiko harremanetan ere gatazkak sortu ohi dira, batez ere neba-arreba txikiekin.

-2. Gero, fase lasaiago batean sartzen dira. Beren baitara bilduta egoten dira, eta arreta erraz galtzen dute. Norbaitek min ematen badie edo kritikatzen baditu, atsekabe handia hartzen dute.

-3. Azkenean, beren buruarengan segurtasun handiagoa hartzen dute, eta etengabe komunikatzen dira besteekin. Neba-arrebak begikoago dituzte: nagusiak miretsi eta txikiak onartzen dituzte. Azken fasean, daitekeena da jardueretan egongaitzak izatea eta aise aspertzea.

Irakasleak arreta handiz aztertu behar du bilakaera hori, irakas-jarduna haurren aldaketetara egokitzeko, heziketa-aukerak baliatzeko.

Lehen Mailako Hezkuntzako lehen zikloan, ikasleek garapen psikomotore, kognitibo, pertsonal, sozial eta moral handia dute, eta aurrerapen handiak egiten dituzte hizkuntzaren ikaskuntzan.

Garapen psikomotorea

Adin-tarte horretan, neska-mutilek gorputz-jarreraren eta arnasketaren kontrola finkatzen dute (zuzen esertzea eta abar), muskuluen erabilera zehatzagoa da, eta trebetasun fisikoa garatzen duten jolasak biziki interesatzen zaizkie: laster egitea, itzulipurdiak egitea, soka-saltoan aritzea, bizikletan ibiltzea…

Behin betiko finkatzen dute lateralitate nagusia (ezkerra edo eskuina), eta gorputz-atalen kontzientzia hartzen dute; hau da, beren gorputza kontrolatzen eta erabiltzen hasten dira. Halaber, esku-begien arteko koordinazioa lortu dute jadanik; trebetasun hori funtsezkoa izango da idaztean.

Arreta handiagoa dute, luzaroago egoten dira adi, eta arreta malgutasun handiagoz banatzeko gai dira, modu orekatuagoan, zereginaren arabera.

Garapen kognitiboa

Oraindik ere, norberaren esperientzian eta bizipenetan oinarrituta antolatzen dute pentsamendua. Horregatik, ingurunearekin harremanetan egon behar dute etengabe, baina, apurka-apurka, gero eta trebetasun handiagoa dute eguneroko fenomenoetan jarraitasuna eta erregulartasuna hautemateko.

Errealitatea aztertzeko gaitasuna garatzen dute, estimulutik abiatuta, eta estrategia landuagoak ikasten dituzte: erlazioak ezartzea, ordenatzea, sailkatzea, aldaketak bereiztea… Sailkatzeaz gain, motak gehitzeko edo sailkatze-prozesuak alderantzikatzeko gai dira.

Errepikatzen diren edo ezagun zaizkien egoeretan memorizatu egiten dute, baina oroimen esanguratsua sendotu behar dute, ikasten dutena aurrez ikasitakoarekin erlazionatzeko.

Kausazioa, errealitatea eta denbora ere hobeto ulertzen dituzte.

Gizarteko esperientziak eta elkarreraginak lehengo egozentrismo intelektuala murrizten laguntzen diete, eta, horrenbestez, askatasun handiagoz pentsatzen dute.

Hizkuntzaren garapena

Kanpoko munduarekin eta beste pertsonekin komunikatzeko premia sentitzen dute. Beren berdinekin komunikatzeko ahaleginak egiten dituzte. Gogotik saiatzen dira, ideiak emanez, parte hartzen eta besteen ikuspuntuak ezagutzen; hau da, elkarrizketa sozializatuan sartzen dira.

Ama-hizkuntzako fonema guztiak ondo ahoskatzen dituzte, eta ulermena eta adierazteko ahalmena handitzea da haien interes nagusia: konparazioak eta elkarren aurkako esanahiak, antzekotasunak eta desberdintasunak, espazioari eta denborari buruzko hitzak.

Hizkuntzaren oinarrizko egiturak berenganatzen hasten dira, baina prozesu luzea izango da hori.

Garapen pertsonala

Besteengandik desberdinak direla eta beren sentimendu eta pentsamenduak dituztela konturatzen hasten dira, eta norberaren nortasuna argitzeko lehen urratsak egiten dituzte.

Sexu jakin batekoak direla ohartzen dira. Sexualitateari buruzko jakin-mina haurrak nola jaiotzen diren jakitera mugatzen da, eta errealitateari buruzko gero eta interes handiagoa dutela erakusten du horrek.

Une horretatik aurrera, gero eta handiagoa da mandatuak egiteko, enkarguak emateko edo erosketak egiteko gaitasuna, baina, sarritan, agintzen dietenari buruz eztabaidan aritzen dira.

Garapen soziala

Helduek (gurasoek, irakasleek) zer pentsatzen duten jakiteko interes berezia dute, eta oraindik ere menpekotasun handiko harremanak dituzte nagusiekin.

Neba-arrebekin gatazka gutxi izaten dituzte, eta haiekiko harremanetan onespena eta begikotasuna nagusitzen dira.

Talde bateko kide izateko premia dutenez gero, ikaskideekin harreman onak dituzte, baina aldakorrak eta laburrak. Taldeak txikiak izaten dira.

Garapen morala eta transzendentziara irekitzea

Helduek ematen dizkieten arauak errespetatzen dituzte. Agintedunekin fidatzen dira, eta ekintza onak asmo onetan oinarritzen direla ulertzen dute.

Haien jokabideak bi irizpide ditu: ekintzen ondorioak, eta agindua emandako pertsonaren garrantzia.

Elkarlanaren bidez, arau batzuk ezagutuko dituzte, eta besteek ezarritako eta onartutako pentsamendu-moralitatea eratuko dute.